Uluslararası zaman ölçüm standartlarını belirleyen Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Bürosu üyesi 69 ülke saniye uygulamasının kaldırılmasına ilişkin teklifi oylamaya hazırlanıyor. Kararın kabul edilmesi halinde yeni düzenlemenin Mayıs 2027’de yürürlüğe girmesi planlanıyor.
DÜNYA’NIN DÖNÜŞÜ SAATLERLE UYUŞMUYOR
Artık saniye uygulaması, Dünya’nın dönüşüne göre belirlenen astronomik zaman ile atom saatleriyle ölçülen Eşgüdümlü Evrensel Zaman (UTC) arasındaki farkı dengelemek için kullanılıyor.
Dünya sabit bir hızla dönmediği için iki zaman ölçümü arasında zamanla farklılık oluşuyor. Ay’ın yerçekimi, gezegenin çekirdeğindeki hareketler ve iklim değişikliği nedeniyle kutuplardaki buzulların erimesi, Dünya’nın dönüş hızını etkileyen faktörler arasında yer alıyor.
Bu farkı gidermek amacıyla 1972’den bu yana küresel saatlere toplam 27 kez artık saniye eklendi. Ancak düzensiz aralıklarla uygulanan ve yalnızca altı ay önceden duyurulan sistem, hassas zaman ölçümüne ihtiyaç duyan dijital altyapılar açısından ciddi sorunlara yol açtı.
TEKNOLOJİ SİSTEMLERİNDE KESİNTİLERE NEDEN OLDU
Artık saniye uygulaması, özellikle bilgisayar sistemleri, veri merkezleri, telekomünikasyon ağları, güç şebekeleri ve yüksek frekanslı finansal işlemler açısından risk oluşturuyor.
2012’de saatlere eklenen bir saniye, bazı büyük sosyal medya platformlarında ve uçak rezervasyon sistemlerinde aksamalara neden oldu. 2016’nın sonunda eklenen son artık saniyenin ardından ise bazı bulut hizmetlerinde kısa süreli kesintiler yaşandı.
Bu sorunlar, teknoloji şirketlerinin uygulamanın kaldırılması yönündeki taleplerini artırdı. Uluslararası kuruluşlar da uzun süredir iki zaman sistemi arasındaki farkın farklı bir yöntemle yönetilmesi üzerinde çalışıyor.
2035 İÇİN KARAR ALINMIŞTI
Artık saniyenin kaldırılmasına yönelik tartışmalar yeni değil. Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Bürosu bünyesinde 20 yılı aşkın süredir ele alınan konu, 2022’deki toplantıda önemli bir aşamaya ulaştı.
Üye ülkeler, artık saniye uygulamasının 2035 yılına kadar kademeli olarak sona erdirilmesini öngören kararı kabul etti. Yeni oylamayla birlikte bu dönüşümün nasıl uygulanacağına ilişkin sürecin ilerletilmesi hedefleniyor.
Atom saatlerinin kullanılmaya başlanmasıyla zaman ölçümü giderek daha hassas hale gelirken, GPS gibi modern navigasyon sistemlerinin yaygınlaşması da astronomik zamana bağlılığın yeniden değerlendirilmesine zemin hazırladı.
